Hữu Quy Hoàn là gì? Đây là một cổ phương của Y học cổ truyền, được xếp vào nhóm ôn bổ Thận dương và bổ tinh huyết theo lý luận Đông y. Bài viết trình bày thành phần, công năng và chủ trị được ghi trong y thư để tham khảo học thuật; đây không phải hướng dẫn tự kê đơn hoặc tự dùng thuốc.
Bài thuốc Hữu Quy Hoàn trong y học cổ truyền thường được dùng để điều trị các vấn đề liên quan đến sự suy yếu của khí huyết và để bổ thận tráng dương. Bài thuốc này chứa nhiều thành phần có tác dụng tăng cường sức khỏe tổng thể, cải thiện chức năng sinh lý và hỗ trợ sức khỏe sinh sản.
Các biểu hiện như mệt mỏi, đau lưng, mất ngủ hoặc giảm ham muốn có nhiều nguyên nhân. Không nên dựa vào một vài triệu chứng này để tự kết luận “Thận dương hư” hoặc tự dùng Hữu Quy Hoàn; việc lựa chọn cổ phương cần dựa trên biện chứng và đánh giá của người có chuyên môn.
Bài thuốc Hữu quy hoàn (You Gui Wan – 右归丸 – Yougui Pill) từ Phụ quế bát vị hoàn biến hóa đi, tức là lấy Tả quy hoàn làm cơ sở, bỏ Ngưu tất, cao Quy bản, gia thêm Phụ tử, Nhục quế, Đương quy, Đỗ trọng.
HỮU QUY HOÀN
Những biểu hiện thường gặp của thận dương hư
Theo y học cổ truyền, bài thuốc Hữu Quy Hoàn thường được sử dụng trong các trường hợp thận dương hư và tinh huyết suy giảm.
Một số biểu hiện thường gặp gồm:
- cơ thể mệt mỏi, suy nhược
- tay chân lạnh
- đau lưng mỏi gối
- giảm ham muốn sinh lý
- giảm sức bền
- tiểu nhiều về đêm
- suy giảm sinh lực nam giới
Những biểu hiện này thường xuất hiện ở nam giới trung niên, người lao động quá sức hoặc người có thể trạng suy nhược kéo dài.
Thành phần bài thuốc Hữu Quy Hoàn
- Phụ tử chế 6g
- Nhục quế 6g
- Sơn thù 9g
- Đỗ trọng 12g
- Đương quy 9g
- Sơn dược 12g
- Câu kỷ tử 12g
- Lộc giác giao (Cao sừng hươu – Cao ban long) 8g
- Thỏ ty tử 12g
- Thục địa 24g
Thành phần bài thuốc Hữu Quy Hoàn trong Đông y.
Các vị thuốc trong Hữu Quy Hoàn phối hợp với nhau nhằm giúp ôn bổ thận dương, tăng cường tinh huyết và cải thiện sức khỏe tổng thể.
Cách dùng trong tài liệu cổ phương và lưu ý an toàn
Các tài liệu cổ phương có ghi cách bào chế dạng hoàn và liều dùng theo từng nguồn. Tuy nhiên bài thuốc chứa các vị cần được sử dụng đúng chế biến và đúng đối tượng, đặc biệt có Phụ tử. Vì vậy Đông dược Phú Hà không khuyến nghị người đọc tự áp dụng liều từ tài liệu trên website; cần được thầy thuốc có chuyên môn kê và hướng dẫn cụ thể.
Công dụng
- Ôn bổ thận dương, bổ sung tinh huyết.
Chủ trị theo lý luận Y học cổ truyền
- Thận dương bất túc, mệnh môn hỏa suy, bệnh lâu ngày khí suy tinh thần uể oải, sợ hàn chân tay lạnh;
- Liệt dương di tinh, hoạt tinh, lưng gối đau mỏi, dương suy không con cái;
- Đại tiện không thực, nặng thì thức ăn không tiêu hóa; tiểu tiện tự rỉ; lương gối yếu lỏng, chân phù thũng.
Giải bài thuốc
- Bài này từ Phụ quế bát vị hoàn biến hóa đi, tức là lấy Tả quy hoàn làm cơ sở, bỏ ngưu tất, cao Quy bản, gia thêm Phụ tử, Nhục quế, Đương quy, Đỗ trọng.
- Bài này cùng với Phụ quế bát vị hoàn cũng là phương thuốc ôn thận tráng dương nhưng giữa hai bài thuốc có chỗ khác nhau.
- Bài trên là bổ dương ngẫu tả còn bài này bổ mà không tả lại có cao sừng hươu, Đương quy bổ sung tinh huyết, Câu kỷ tử, Thỏ ti tử, Đỗ trọng ôn dương can thận nên sức hỗ trợ hỏa tráng dương của nó mạnh hơn, thích hợp với chứng bệnh dương hư hỏa suy tương đối nặng.
- Người xưa cho rằng Phụ quế bát vị hoàn chỉ là “ích hỏa chi nguyên để tiêu âm, hàn” mà bài này thì “phù dương để phối âm”
- Còn chỗ khác nhau giữa bài này với Tả quy hoàn thì Tả quy hoàn nặng về bổ sung tinh huyết, bài này nặng về ôn tráng thận dương.
Gia giảm được ghi trong tài liệu cổ phương
Phần dưới đây ghi lại cách gia giảm theo lý luận cổ phương để tham khảo kiến thức. Không nên dùng như hướng dẫn tự thêm, bớt dược liệu hoặc tự điều trị.
- Người đại tiện lỏng có thể bỏ Đương quy, Cẩu kỷ gia Bạch truật, Ích trí nhân.
- Nếu khí hư muốn thoát hoặc hôn mê, hoặc ra mồ hôi, hoặc choáng váng, hoặc đoản khí gia Nhân sâm
- Nếu vị khí hư hàn, nôn, ợ chua có thể gia Can khương, Ngô thù
- Nếu tiểu tiện dầm dề không thôi, có thể gia Bổ cốt chỉ.
Phụ phương
- Hữu quy ẩm: Gồm các vị Thục địa, Sơn dược, Ngô thù, Câu kỷ tử, Đỗ trọng, Phụ tử, Nhục quế, Chích cam thảo, gần giống Hữu quy hoàn nhưng bổ lực kém hơn.
-
Hữu quy hoàn là Thận khí hoàn bớt ba vị (Linh,Tả, Ðan bì) thêm các vị Lộc giao, Thố ty tử, Ðỗ trọng, Kỷ tử nên tác dụng chính là bổ ích âm dương của thận, không có tác dụng tả như Thận khí hoàn.
-
Nếu thận dương bất túc có âm thịnh cách dương hoặc chân hàn giả nhiệt rõ thì có thể bỏ Lộc giao, Thố ty tử, Ðương quy, thêm Cam thảo gọi là Hữu quy ẩm.
Bài thuốc Hữu Quy Hoàn trong ứng dụng hiện nay
Trong y học cổ truyền, Hữu Quy Hoàn được xem là một trong những bài thuốc nổi tiếng có tác dụng ôn bổ thận dương, bổ tinh huyết và tăng cường sinh lực.
Ngày nay, nhiều bài thuốc Đông y hiện đại cũng kế thừa nguyên lý của Hữu Quy Hoàn, kết hợp với các vị thuốc bổ thận quen thuộc như:
- ba kích
- dâm dương hoắc
- kỷ tử
- thục địa
nhằm hỗ trợ bồi bổ cơ thể và tăng cường sức khỏe nam giới.
Bát vị hoàn – bài thuốc có liên quan trong Đông y
Trong Đông y, bên cạnh Hữu Quy Hoàn, một bài thuốc cổ phương khác cũng rất nổi tiếng trong việc hỗ trợ bổ thận là Bát vị hoàn. Bài thuốc này được phát triển từ Lục vị địa hoàng hoàn, sau đó bổ sung thêm hai vị thuốc ôn dương là phụ tử và nhục quế nhằm tăng cường tác dụng bổ thận dương.
Bát vị hoàn thường được dùng trong các trường hợp:
- thận dương hư
- cơ thể mệt mỏi
- đau lưng mỏi gối
- suy giảm sinh lực
Mặc dù có cùng mục tiêu bổ thận, nhưng Hữu Quy Hoàn thường được dùng khi cơ thể suy nhược nặng hơn và cần tăng cường bổ tinh huyết.
Bạn có thể tham khảo chi tiết hơn về bài thuốc này tại:
→ Bài thuốc Bát vị hoàn trong Đông y
Ứng dụng nguyên lý Hữu Quy Hoàn trong Đông dược hiện nay
Ngày nay, nhiều sản phẩm Đông dược được bào chế dựa trên nguyên lý bổ thận – ích tinh – dưỡng khí huyết của các bài thuốc cổ phương như Hữu Quy Hoàn.
Một số sản phẩm như Thiên Quý của Đông dược Phú Hà được kết hợp từ nhiều vị thuốc thảo dược theo kinh nghiệm Đông y và thường được dùng để ngâm rượu nhằm hỗ trợ:
- bồi bổ cơ thể
- tăng cường sinh lực nam giới
- cải thiện sức bền
- hỗ trợ cân bằng nội tiết nam
Việc sử dụng bài thuốc hoặc sản phẩm Đông dược cần phù hợp với từng người và không thay thế việc đánh giá nguyên nhân khi có triệu chứng kéo dài. Chế độ sinh hoạt, vận động, dinh dưỡng và chăm sóc y tế phù hợp vẫn là những yếu tố quan trọng đối với sức khỏe lâu dài.
Câu hỏi thường gặp về bài thuốc Hữu Quy Hoàn
- Hữu Quy Hoàn dùng cho ai?
Bài thuốc thường được dùng trong các trường hợp thận dương hư với biểu hiện như mệt mỏi, đau lưng mỏi gối, tay chân lạnh và suy giảm sinh lực. - Hữu Quy Hoàn có tác dụng gì?
Theo Đông y, bài thuốc có tác dụng ôn bổ thận dương, bổ tinh huyết và tăng cường sức khỏe tổng thể.
Kết luận
Hữu Quy Hoàn là một bài thuốc cổ phương nổi tiếng trong y học cổ truyền, được sử dụng từ lâu đời với mục đích bổ thận dương và tăng cường sinh lực.
Ngày nay, nguyên lý của bài thuốc này vẫn được ứng dụng trong nhiều sản phẩm Đông dược nhằm hỗ trợ bồi bổ cơ thể và cải thiện sức khỏe nam giới. Việc kết hợp lối sống lành mạnh cùng các phương pháp bồi bổ hợp lý có thể giúp duy trì sức khỏe và làm chậm quá trình lão hóa.
COMMENTS