Cây Tơm trơng là gì? Tư liệu dân gian về gout và những điều cần thận trọng

Đông dược Phú Hà – Trong mấy năm trở lại đây, bệnh Gout (bệnh gút) càng ngày càng phát triển ở Việt Nam gây không ít phiền toái cho người bệnh. Các thuốc tân dược chữa Gout thường là có nhiều tác dụng phụ, nhất là độc cho gan và thận. May thay, các nhà khoa học đã phát hiện ra cây Tơm trơng, một cây thuốc quý đã được đồng bào Tây Nguyên sử dụng từ xa xưa, lại có tác dụng chữa được căn bệnh quái ác này. Điều đặc biệt là cây Tơm trơng không những chữa được Gout mà còn có thể phòng được bệnh quay trở lại, điều mà hiện nay các phương pháp khác của y học hiện đại chưa làm được.

Cây Tơm trơng (tên đầy đủ: Tơm trơng Atao Nenso) là loại cây bụi leo, thân gỗ, có nhựa trắng, chồi lá phủ đầy lông mềm, cành ngọn có đường kính 1,5-2mm, phủ đầy lông ngắn, lá mọc đối hình xoan hay xoắn bầu dục thon, dài 3,5 – 5cm, rộng 1,5cm – 2,5cm, mặt lá nhẵn, có nhiều lông mềm, gân sơ cấp 6-7 đôi, trong suốt, cuống lá khoảng 4-5mm phủ lông.

Cây Tơm trơng được chú ý đặc biệt sau khi có ghi nhận tích cực việc sử dụng từ khá lâu của đồng bào Tây Nguyên nhằm nâng cao thể trạng, tăng khả năng làm việc của thận và sau đó là công bố kết quả nghiên cứu sâu của trường Đại Học Huế về Tơm trơng. 

Năm 2002, UBND tỉnh Thừa Thiên – Huế đã mời các nhà khoa học nghiện cứu về bài thuốc Tơm trơng. Gần 30 nhà khoa học, cán bộ của Đại học Huế đã thực hiện dự án này với đề tài “Sưu tầm, định danh, xác định thành phần hóa học và tính chất sinh học một số cây thuốc của dân tộc bản địa tỉnh Đắk Lắk“, để tìm câu trả lời khoa học về cây Tơm trơng, một trong những vị thuốc chủ đạo trong bài thuốc của đồng bào Tây Nguyên.

Định lượng alcaloid, phytosterol cho thấy, thành phần phytosterol có một số tác dụng quan trọng: giảm acid uric và cholesteron máu, chống oxy hoá, chống loét, chống nấm, chống xơ vữa động mạch, làm bất hoạt những chất độc tế bào, điều hoà miễn dịch, kháng ung thư, cải thiện lưu thông tuần hoàn và mạch vành tim, gan..

Phân tích hàm lượng các nguyên tố đa lượng và vi lượng, xác định 15 thành phần vô cơ và nguyên tố vi lượng gồm: Li, Mg, Al, K, Ca, Mn, Fe, Co, Ni, Cu, Zn, As, Ce, No… Trong đó tỉ lệ magie cần thiết cho quá trình đường phân, kẽm, giúp tăng sinh lực, selen bảo vệ tế bào, lithi cân bằng tâm lý v.v…

Sau đó, công trình nghiên cứu độc lập khác về Tơm trơng Atao Nenso tiến hành tại Đại học Y Dược Thành phố Hồ Chí Minh cũng cho ra kết quả tương tự.

Trong bài viết gốc, tác giả liên hệ phytosterol và kinh nghiệm sử dụng Tơm trơng với khả năng hỗ trợ người bệnh gout. Tuy nhiên, từ dữ liệu thành phần hóa học hoặc kinh nghiệm dân gian không thể suy ra rằng dược liệu này “phục hồi khả năng đào thải acid uric”, đưa acid uric về ngưỡng mục tiêu hoặc phòng gout tái phát. Những kết luận như vậy cần thử nghiệm lâm sàng phù hợp trước khi khẳng định.

Bài thuốc có Tơm trơng được ghi trong tư liệu

Phần công thức dưới đây được giữ lại để bảo tồn nội dung bài viết gốc của BS Nguyễn Đức Kiệt. Đây không phải đơn thuốc để người đọc tự sắc uống hoặc tự điều trị gout. Việc dùng phối hợp nhiều dược liệu cần được người có chuyên môn đánh giá theo từng người.

1. Tơm trơng                 20g
2. Thổ phục linh           16g
3. Dâm dương hoắc    10g
4. Nhân trần                 10g
5. Cây Cối xay             12g
6. Bông mã đề             10g
7. Bạch truật                12g
8. Ý dĩ nhân                  20g
9. Cam thảo                   8g

Cách chế biến, cách dùng

• Làm thành 1 thang.
• Sắc một thang với 5 bát nước, cho thêm 7 lát gừng tươi, đun còn 2 bát, chắt ra.
• Sắc tiếp thêm 2 lần, mỗi lần lấy 1 bát nước, trộn chung cả ba lần, cô lại còn 2 bát, chia uống làm 2 lần trong ngày. 
• Uống liền 10 – 15 thang. 
• Sau đó đi kiểm tra sinh hóa máu để định lượng axit Uric trong máu.

Chú ý:

• Không được dùng bia, rượu trong suốt thời gian dùng thuốc.
• Trong thời gian dùng thuốc, mỗi ngày ăn 3 – 5 củ Khoai tây luộc. 
• Có thể trong Khoai tây có chứa các chất vi lượng tương tự như các “men sinh học” kích thích cơ thể tạo ra các chất chông lại bệnh Gout theo cơ chế “tự chữa – tự điều chỉnh” để lập lại cân bằng làm cho khỏi bệnh. Có lẽ trong tương lai, các nhà khoa học sẽ tìm ra được cơ chế tác dụng này. Nhưng trên lâm sàng, nhiều người dùng Khoai tây luộc kèm với bài thuốc trên thấy rất hiệu nghiệm. Mà Khoai tây lại là loại thức ăn rất tốt, không hề có tác dụng phụ nên rất hữu ích cho tất cả mọi người, nhất là bệnh nhân Gout./.

Tơm trơng có nhiều ở Đăk Lăk nói riêng, Tây Nguyên nói chung. Trong bài thuốc Amakông nổi tiếng của cụ Amakông được bán phổ biến ở buôn Đôn thì vị thuốc quan trọng nhất (chủ vị) chính là vị Tơm trơng (để bổ thận, tráng dương, tăng cường sinh lực nam giới).

Quý vị muốn mua Tơm trơng có thể nhờ bạn bè, người quen biết ở Tây Nguyên mua giúp. Các vị thuốc còn lại trong bài thuốc nói trên dễ dàng mua được tại các hiệu thuốc đông y trong toán quốc.