Đông dược Phú Hà – Sỏi thận và sỏi tiết niệu là một trong những bệnh lý thường gặp nhưng lại dễ bị xem nhẹ ở giai đoạn đầu. Nhiều người chỉ phát hiện khi xuất hiện những cơn đau quặn dữ dội vùng thắt lưng, lan xuống bụng dưới hoặc kèm theo tiểu buốt, tiểu ra máu, có thể khiến không thể đứng thẳng hoặc vận động bình thường
Trên thực tế, có không ít trường hợp sau khi can thiệp tán sỏi, tình trạng vẫn tái phát nhiều lần. Điều này cho thấy việc xử lý viên sỏi chỉ là một phần, quan trọng hơn là cần kiểm soát được nguyên nhân hình thành sỏi và điều chỉnh cơ địa bên trong.
Theo Y học cổ truyền, sỏi tiết niệu thuộc phạm trù “thạch lâm”, có liên quan đến các yếu tố như thấp nhiệt, khí trệ và chức năng tạng thận suy giảm. Việc điều trị không chỉ hướng tới làm giảm triệu chứng mà còn giúp tăng bài tiết, hỗ trợ tống sỏi nhỏ và hạn chế tái phát nếu được áp dụng đúng thể bệnh.
Sỏi thận (sỏi tiết niệu) là gì?
Theo Tây y
Theo Tây y, việc hình thành sỏi tiết niệu là do uống ít nước, ứ trệ nước tiểu, nhiễm khuẩn tiết niệu, thay đổi độ pH nước tiểu.
Sỏi thận và vị trí của sỏi thận
Theo Đông y
Theo Đông y, bệnh sỏi tiết niệu được gọi là thạch lâm, nguyên nhân hoặc do ngày thường ăn nhiều thức ăn cay nóng, hóa sinh thấp nhiệt, uất kết lâu ngày rồi dồn xuống bàng quang làm cho khí hóa trở trệ không thông; hoặc do phòng sự quá độ, thận âm hao tổn, âm hư hỏa động ảnh hưởng đến tác dụng khí hóa của bàng quang, làm cho tạp chất của nước tiểu kết lại mà thành sỏi. Trong Đông y, tùy thể bệnh thấp nhiệt hay thận hư mà có các phương thuốc khác nhau.
Sỏi thận
Các loại sỏi thận
Những viên sỏi nhỏ có thể tự ra ngoài theo nước tiểu. Những viên sỏi to nằm lại trong đài bể thận hoặc trong bể thận rồi phát triển to dần choán hết đài bể thận, gây ra những tai biến nghiêm trọng làm hủy hoại thận và các chức năng của cơ quan này. Bệnh có đặc điểm chung là thường có biến chứng nhiễm khuẩn, dẫn đến suy thận mạn tính rất nguy hiểm.
Tùy theo thành phần hóa học, người ta thấy loại
- sỏi có calci (calci phosphat, calci oxalat, loại hỗn hợp cả oxalat và phosphat) và
- sỏi không có calci như acid uric, systin…
Sỏi thận và các loại sỏi thận
Sỏi thận và các loại sỏi thận
Triệu chứng sỏi thận, sỏi tiết niệu
Người bị sỏi tiết niệu có một hoặc nhiều triệu chứng sau đây:
- đau, tức, nặng vùng thắt lưng, cơn đau quặn thận;
- đái ra máu, đái buốt, đái rắt, đái đục;
- có thể sốt và nếu để lâu, có thể có các biểu hiện của ứ nước, ứ mủ ở thận, đái ít, vô niệu hoặc suy thận cấp hay mạn tính.
Chẩn đoán xác định sỏi tiết niệu
- Chủ yếu dựa vào siêu âm hoặc chụp Xquang.
Chữa sỏi thận bằng Tây y
Nội khoa
Với Tây y, sỏi thận có thể được chữa bằng nội khoa, cơ bản là giảm đau, chống nhiễm khuẩn, điều chỉnh chế độ ăn uống và vận động hợp lý.
Ngoại khoa
Ngày nay sỏi tiết niệu chủ yếu được chữa bằng ngoại khoa với phương pháp khá hiệu quả là tán sỏi hoặc phẫu thuật lấy sỏi. Can thiệp ngoại khoa giúp xử lý viên sỏi hiệu quả trong nhiều trường hợp; tuy nhiên nguy cơ tái phát vẫn còn nếu không kiểm soát nguyên nhân hình thành sỏi.
Các thể bệnh thường gặp và chữa sỏi thận bằng đông y
Trong Đông y, tùy thể bệnh thấp nhiệt hay thận hư mà có các phương thuốc khác nhau.
Thể thấp nhiệt:
Bệnh nhân có biểu hiện người trì trệ, nước tiểu vàng hoặc đỏ, đái đục có cặn, có sỏi, đau, nặng, tức vùng thắt lưng.
Thể này dùng phép thanh nhiệt hóa kiên làm chủ đạo. Các bài thuốc thường dùng là:
Bài thuốc đông y 1:
- Kim tiền thảo 30g,
- Quả dành dành 20g,
- Vỏ núc nác 16g,
- Hoa, lá mã đề 20g,
- Xương bồ 8g,
- Mộc thông 12g,
- Tỳ giải 30g,
- Kê nội kim (màng mề gà) 10g
- Hạt chuối hột 10g
- Cam thảo đất 16g,
- Ý dĩ nhân 20g,
- Quế chi 4g.
Cách dùng:
- Nếu tươi, tất cả rửa sạch, thái nhỏ, sao vàng, hạ thổ;
- Nếu đã khô thì để nguyên,
- Cho vào ấm đất với 4 bát nước, đun nhỏ lửa, còn 2 bát, chắt ra, cho nước sắc tiếp, mỗi lần lấy 1,5 bát, trộn chung cả 3 lần, chia uống nhiều lần trong ngày.
- Uống liên tục 2-3 tháng.
Kim Tiền Thảo
Bài thuốc đông y chữa sỏi thận 2:
- Mộc thông 12g,
- Biển súc 12g,
- Sa tiền tử 12g,
- Hoạt thạch 12g,
- Cù mạch 12g,
- Sơn chi tử 12g,
- Kê nội kim (màng mề gà) 10g
- Hạt chuối hột 10g
- Đại hoàng 8g,
- Cam thảo 6g.
Cách dùng:
- Nếu tươi, tất cả rửa sạch, thái nhỏ, sao vàng, hạ thổ; Nếu đã khô thì để nguyên,
- Cho vào ấm đất với 4 bát nước, đun nhỏ lửa, còn 2 bát, chắt ra, cho nước sắc tiếp, mỗi lần lấy 1,5 bát, trộn chung cả 3 lần, chia uống nhiều lần trong ngày.
- Uống liên tục 2-3 tháng.
Thể thận hư:
Ngoài các dấu hiệu nước tiểu vàng hoặc đỏ, đái đục có cặn, có sỏi, còn có biểu hiện người mệt mỏi, đau lưng, mỏi gối, ù tai, trì trệ, ngại vận động, có thể có di tinh, mộng tinh ở nam, rối loạn kinh nguyệt ở phụ nữ…
Phương thuốc thường dùng là:
Bài thuốc số 1:
- Tơ hồng (sao vàng) 30g,
- Tỳ giải 30g,
- Thổ phục linh 20g
- Mã đề 16g,
- Hoài sơn (sao vàng) 30g,
- Liên nhục 20g,
- Sơn thù 16g
- Thạch vĩ 12g,
- Quy bản 10g.
- Kê nội kim (màng mề gà) 10g
- Hạt chuối hột 10g
- Cam thảo 6g
Cách dùng:
- Nếu tươi, tất cả rửa sạch, thái nhỏ, sao vàng, hạ thổ; Nếu đã khô thì để nguyên,
- Cho vào ấm đất với 4 bát nước, đun nhỏ lửa, còn 2 bát, chắt ra, cho nước sắc tiếp, mỗi lần lấy 1,5 bát, trộn chung cả 3 lần, chia uống nhiều lần trong ngày.
- Uống liên tục 2-3 tháng.
Trong nhân dân, người ta còn dùng kim tiền thảo hoặc hạt chuối hột sắc uống hằng ngày thay nước chè, nhiều khi cũng có tác dụng chữa sỏi thận tốt.
Thổ Phục Linh
Khi nào cần đi khám hoặc xử lý kịp thời?
Sỏi thận có thể tiến triển âm thầm, nhưng trong một số trường hợp có thể gây biến chứng nguy hiểm. Bạn nên chủ động đi khám hoặc trao đổi với thầy thuốc khi có các dấu hiệu sau:
- Đau quặn dữ dội vùng thắt lưng, lan xuống bụng dưới hoặc bẹn
- Tiểu ra máu, nước tiểu đục hoặc có mùi bất thường
- Sốt, rét run kèm theo đau vùng thận
- Tiểu khó, tiểu ít hoặc bí tiểu
- Buồn nôn, nôn nhiều do đau
👉 Đây có thể là dấu hiệu của tắc nghẽn hoặc nhiễm khuẩn đường tiết niệu, cần được đánh giá và xử lý kịp thời.
📌 Trong các trường hợp nhẹ hơn, sỏi nhỏ có thể theo dõi và hỗ trợ điều trị bằng phương pháp phù hợp. Tuy nhiên, việc lựa chọn hướng xử lý nên dựa trên kích thước, vị trí sỏi và tình trạng cụ thể của từng người.
Đề phòng bệnh tái phát
Điều quan trọng là để đề phòng tái phát, bệnh nhân cần:
- Uống đủ nước mỗi ngày, tăng thêm khi trời nóng/vận động nhiều.
- Hạn chế muối.
- Điều chỉnh đạm động vật nếu có chỉ định.
- Chế độ ăn nên cá thể hóa theo loại sỏi.
- Ăn nhiều rau, hoa quả tươi
- Tập thể dục đều đặn
- Tránh dùng các loại thức ăn, thuốc uống gây lắng đọng calci,
- Tránh dùng sulfamid
Đi khám ngay nếu: đau quặn dữ dội, sốt, tiểu máu, buồn nôn nôn nhiều, tiểu ít/vô niệu.
Tác giả: BS Nguyễn Đức Kiệt
Bài đã đăng trên Báo Sức khỏe và Đời sống 20/05/2008, đăng lại 03/09/2018, cập nhật chuyên môn lần cuối 19/03/2026
Giải pháp hỗ trợ từ Đông y
Trong thực hành lâm sàng, ngoài việc điều chỉnh chế độ ăn uống và sinh hoạt, việc sử dụng các bài thuốc Đông y phù hợp có thể giúp lợi niệu, hỗ trợ bào mòn sỏi nhỏ và hạn chế nguy cơ tái phát.
Trong thực tế, không phải ai cũng có điều kiện sắc thuốc hoặc theo sát từng thể bệnh. Vì vậy, các chế phẩm kế thừa bài thuốc Đông y được phát triển nhằm giúp người bệnh sử dụng thuận tiện hơn
Trong thực tế, việc sắc thuốc và theo dõi thể bệnh không phải ai cũng thực hiện được đầy đủ. Vì vậy, các chế phẩm kế thừa nguyên lý Đông y đã được phát triển nhằm giúp người bệnh sử dụng thuận tiện hơn trong đời sống hàng ngày
Sản phẩm Tiêu Sa Thạch của Đông dược Phú Hà được phát triển từ nguyên lý Y học cổ truyền, hướng tới:
- Hỗ trợ tống sỏi nhỏ qua đường tiểu
- Giảm cảm giác đau buốt, tiểu rắt
- Hỗ trợ hạn chế lắng đọng tạo sỏi mới
Bạn có thể tìm hiểu chi tiết tại đây:
Sản phẩm không thay thế chẩn đoán và điều trị y khoa.
💬 Nếu chưa rõ tình trạng của mình, bạn có thể gửi kết quả siêu âm hoặc mô tả triệu chứng tới Đông dược Phú Hà để được trao đổi và tư vấn hướng điều trị phù hợp.
Chữa sỏi mật, sỏi thận và u nang nhầy buồng trứng bằng đông y – Trường hợp điển hình
Chữa sỏi mật bằng đông y – tan sỏi, lợi mật, bổ can, kiện tỳ – BS Nguyễn Đức Kiệt
COMMENTS